Үйл үг

заслах [үйл үг] юмыг олноор цэгцлэх, зэрэг зэргээр эмхлэх нэг юмыг байн байн засах, дахин дахин засах биеэ ихэд засч чимэх.
засрах [үйл үг] өөрийн алдаа гэмийг ухаарч арилгах бичгийн хэв засрах (бичгийн хэв сайжирч, сайхан бичдэг болж эхлэх), зан байдал засрах (зан байдал төлөвшиж, хүмүүжих), засрах сайжрах (хоршоо үг) (засал авах, өмнөхөөс дээрдэх) юм, үзэгдлийн байдал, төрх, өнгө, чанар дээртэж сайжрах бие засрах (бие дорой байдлаас дээртэх), ногоо засрах (ногооны гарц дээшлүүлэх), өвчин засрах (өвчин эдгэрэх төлөв орох), өнгө засрах (юмны өнгө зүс үзэмж сайжрах), тэнгэр засрах (салхи шуурга тогтох, үүл бороо арилж, тэнгэр цэлмэх, дулаан тогтуун болох), яс чанар засрах (яс чанар урьдахаас дээр сайн болох).
захдах [үйл үг] бусдын захнаас барьж авах захлах зах хөвөөнд хэт ойртох, хэтэрхий зах зайдуу гарах.
захиалах [үйл үг] бусдад үг, юм захих давхар давхар хэлж захиалах (ахин давтан хэлж зааварлах, анхааруулан сургах) ямар нэгэн хэрэгцээт зүйлээ урьдчилан төлбөр өгч хийлгүүлэх, захиалгаар бэлтгүүлэх сонин сэтгүүл захиалах (мөнгийг нь урьдчилан төлж сонин сэтгүүл авах), хоол захиалах (идэш уушийн газар хоол сонгох), хувцас захиалах (оёдол, хувцас урлалын газарт биеийн хэмжээг өгч, хувцас хийлгэх эдийн төрөл, өнгө загварыг сонгон, хүлээн авах цаг хугацаа, үнэ хөлсийг тохиролцох), захиалсан биш заяасан (угийн, төрөлхийн).
захимжлах [үйл үг] захиа үг, сургаал хэлэх.
захирамжлах [үйл үг] захирах, захирамж гаргах захирч тушаах байдал гаргах, захирах маягийн үг хэлэх захирамжлах дуртай (тушаан зааварлах дуртай), захирамжлах зантай (эзэрхэн захирах зантай).
захирах [үйл үг] албадан тушаах, албадан даалгах захирах ноён (засаг захиргааг хөтлөх ноён),
захиргаадах [үйл үг] захиргаа, эрх мэдлээр дарангуйлагч.
захих [үйл үг] хүнд эрхбиш чухал хэрэгтэй гэсэн зүйлийн талаар сануулан хэлэх, урьдчилан анхааруулах, сургаж зааварлах аминчлан захих (амин хувийн зүйлийг чухалчлан хэлж анхааруулах), захиж хэлэх (сануулан даатгаж хэлэх), захисан үг (сануулсан үг) бусдад хэл захиа өгөх захиалах ном захих (ном захиалах), сонин захих (сонин авчруулахаар бусдад хэлэх).
захлах [үйл үг] эд юманд зах хөвөө хийх дээвэр захлах (а.эсгий дээвэрт зах ирмэг оёх б.байшин барилгын дээврийг хөвөөлөх), хувцас захлах (хувцсанд зах хадах), ширдэг захлах (ширдэг хөвөөлөх) нуур, далай, гол мөрний ус захаасаа хөлдөж эхлэх гол захлах (голын ус эрэг ирмэгээсээ зайртан хөлдөх), нуур захлах (нуурын хөвөө хавь зайрмагтах) бусадтайгаа нийлэхгүй зайдуу байх, ижил сүргийхээ захаар нь байх мал захлах (мал сүргийнхээ захаар голцуу байх), хонь захлах (хонин сүргээсээ онцгой салгуу явах) зах хөвөө дагуу явах, орших гол захалж явах (голын эрэг, хөвөө дагаж явах), нуур захалж нутаглах (нуурын захад ойр нутаглах, нуур тийш шахаж буух) үсний хажуу, ар захыг тэгшлэн засах үс захлах (үсний үзүүр, ирмэгийг тэгшлэн засах), халимаг захлах (халимаг үсийг үзүүрээс нь тэгшлэх тайрах).
заяадах [үйл үг] юмыг хүлээж чадахгүй, хүчин хүрэлцэхгүй самгардан тэвдэх.
заяах [үйл үг] хувь зол, зураг төөргөөр учирч оногдох, аз тохиох үр заяах (хүүхэд олох, үр хүүхэдтэй болох), хувь заяах (хувь тохиох, аз таарах) дээдсээс хишиг хайрлах лам багшаас заяах (лам багшаас бэлэглэх).
заядах [үйл үг] нэг үнээнд хэд хэдэн тугал хөхүүлж тэдгээр тугалын эхийг хайдагшуулан саах загьсах тугал заядах (а.тугал зэлнээс эхийгээ хөхөх б.өнчин болон эх нь цатгахгүй байгаа тугалыг өөр үнээнд хөхүүлэх).
зиндаархах [үйл үг] зэрэг, цол, эд баялаг, мэдлэг боловсролын төвшнөөр хамаарах, ялгаварлах.
зиндаачлах [үйл үг] зиндаа зиндаагаар болгох.
зовинох [үйл үг] сэтгэл зовох.
зовлогодох [үйл үг] хэтэрхий зовлого болох.
зовлогорох [үйл үг] мал, амьтны ихэд эцэж турснаас мах нь амт муутай, шим шүлтгүй болж хувирах зовлого болох, туранхай, эцэнхий болох.
зовлогоших [үйл үг] эцэж турсан, хэт зовсон малын мах зовлого шинжтэй болох (шилжсэн утга) цайны идээг амтгүй болтол чанах цай зовлогоших (цай идээшлэггүй болох).
зовних [үйл үг] сэтгэл зовох, сэтгэл санаа энэлэн шаналах сэтгэл зовних (сэтгэл зовох).

Нээлттэй мэдээллийн сан www.opendatalab.mn цахим хуудсыг ашиглах, мэдээлэл хайх, түгээх хэн бүхэн доорх нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрсний үндсэн дээр үйлчилгээ авах эрхтэй.

  1. Хуульд зааснаар төрийн болон орон нутгийн өмчийн хуулийн этгээд, бусад нийтийн эрх зүйн хуулийн этгээдээс олон нийтэд нээлттэй байршуулсан мэдээллийг иргэд, олон нийт үнэн зөв гэж үзэх эрхтэй. Иймд тухайн мэдээллийг мэдээллийн сан, түүнийг хариуцагч Бодлогод залуусын хяналт ТББ болон системийн ашиглалтыг хариуцсан аливаа хувь хүний байр суурь гэж үзэхгүй ба анхдагч эх сурвалжаас хүлээн авсан мэдээллийн үнэн зөв эсэх, тухай мэдээллийн талаар аливаа хууль эрх зүйн маргаан байгаа эсэхэд мэдээллийн сан хариуцлага хүлээхгүй.
  2. Мэдээллийн сан нь техникийн нөхцөл, боломжоос шалтгаалан тодорхой цаг хугацааны давтамжтайгаар албан ёсны эх сурвалжуудаас мэдээллийг татан авч, тухайн цаг үед үнэн зөвд тооцогдож байсан мэдээллийн түүх үүсгэдэг. Иргэд, олон нийт мэдээллийн санг хэзээ ашиглаж байгаагаас үл хамааран мэдээллийн түүхтэй танилцах эрхтэй тул тус мэдээлэл хуучирсан, эсхүл анхдагч мэдээллийн эх сурвалжаас устгасан, нэвтрэх боломжгүй болсон гэх үндэслэлээр тус мэдээллийн сангаас хасахгүй болно.
  3. Мэдээллийн санг ашиглан мэдээ, сурвалжилга бэлтгэх болон олон нийтэд түгээх бүхий л этгээд мэдээллийн санд хадгалагдаж буй өнгөрсөн үеийн болон одоогийн мэдээллийн үнэн зөв, хүчинтэй эсэхийг зөвхөн анхдагч эх сурвалж болон түүнийг хариуцагч төрийн эрх бүхий байгууллагаас нягталж шалгах үүрэгтэй.
  4. Энэ үйлчилгээний нөхцөлийн 3-т заасан үүргээ хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотойгоор бий болох аливаа эрсдэл, хариуцлагыг зөвхөн тухайн этгээд хариуцах бөгөөд мэдээллийн систем болон түүнд холбогдох этгээдийг аливаа учрах нэхэмжлэл, хариуцлагаас чөлөөлнө.
  5. Тус мэдээллийн сангийн зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан бөгөөд мэдээллийн сангаас боловсруулж хүргэсэн мэдээллийг олон нийтэд дурдах тохиолдолд эх сурвалжийг заах нь оюуны өмчийн эрхийн зөрчил үүсгэхгүй байх үндэслэл болно.