Аялга үг

хай [аялга үг] юу л болдоо, аа мэдэхгүй гэж тээнэгэлзэн өгүүлэхэд хэлдэг аялга хай мэдэхгүй (ёстой мэдэхгүй), хай л даа (харин л дээ).
хайрхан [аялга үг] айх, эмээх, сүрдэх, гайхах, сүсэглэх зэрэгт хэлдэг аялга ээ хайрхаан ямар том юм бэ. (ярианы үг, хэллэг)
хайя [аялга үг] адуу малыг зандарч, хашгирах (аялга үг)
халаг [аялга үг] харамсах, гаслах аялга ээ халаг (харамсан өгүүлэх аялга), халаг хоохой
халахцай [аялга үг] халуун юманд бие гэнэт хүрч, халахад цочин хэлэх (аялга үг)
халхай [аялга үг] хүний бие гэнэт халуун зүйлд хүрэхүйд хэлэх аялга, халцгай халхай, яасан халуун юм бэ (энэ чинь яасан халуун юм бэ), халхай хохой (хоршоо үг) (халцгай хэмээсэн нь).
халхдай [аялга үг] халхай, халцгай.
халхцай [аялга үг] халхай, халагцай, халахцай.
халцгай [аялга үг] халуун юманд санамсаргүй гэнэт хүрэх зэрэгт дуу алдан хэлэх аялга халцгай, ямар халуун юм бэ (халуун юмыг гэнэт барьж авах юмуу халуун юм гэнэт биед нь хүрэх үед дуу алдан хэлэх үг).
харла [аялга үг] харамсах, уулга алдах, цочих зэрэгт хэлэх аялга хөөрхий харла гэж дээ. (ярианы үг, хэллэг) үйл хэрэг урагшгүйдэхэд хэлэх аялга еэ харла (баларсан хэрэг боллоо).
ход ход ход [аялга үг] (нялх хүүхдийн инээх зэргийг өгүүлэх аялга), ход ход инээх (нялх хүүхдийн ход ход хийн инээх).
хоо [аялга үг] үхэр, тэмээг гилэх хөөх (аялга үг)
хоо [аялга үг] гайхах, бишрэх зэрэгт хэлэх (аялга үг)
хоолбой [аялга үг] хонь, ямааг саах, холбохоор барихын тул дуудах аялга үг.
хөж [аялга үг] үхэр тэмээг хөөхөд зандах аялга хаа хөж (хоршоо үг) (үхэр тэмээг хөөх, туухад зандах аялга).
хөө [аялга үг] дотночлон хэлэхэд хэрэглэх аялга үг аа хөө (за та юу гэнээ), юү гэнэ хөө (та юу хэлэв) дуу, шүлгийн айзам хэмнэлийг зохируулах (аялга үг)
хөөг [аялга үг] тэмээ, үхрийг хөдөлгөх, туух зэрэгт уриалан зандах аялга хөөг хөж (хоршоо үг) (тэмээ, үхрийг хөдөлгөх, туух аялга).
хөөе [аялга үг] бусдыг дуудах аялга хөөе, чи нааш ир (хүүе, чи нааш ир), хөөе, хүлээж бай (хүүе, хүлээж бай).
хөөрхий [аялга үг] бусдыг энэрэн өрөвдөх санааг илэрхийлэхэд хэрэглэх аялга хөөрхий амьтан (өрөвдмөөр амьтан) дотно хайртайгаа илэрхийлэх аялга сэргэлэн чадамгайг бахдах аялга хөөрхий, эрдэм номдоо овоо юм (харин хаа очиж эрдэм номдоо гайгүй юм).
хөөш [аялга үг] хөөе.
хулга [аялга үг] гэмшиж гаслахад хэлэх аялга халаг, аа хулга мэдсэн ч болоосой, сурсан ч болоосой (ярианы үг, хэллэг) зүгээр, дэмий аа хулга газар (элэн хулан, эзгүй газар), аа хулга, өнжив (зүгээр өнжив), аа хулга өдөр (элэн хулан өдөр), аа хулга өнгөрөв (дэмий өнгөрөв), аа хулга тамга (бэлгэдлийн чанартай дүрс тэмдэг), хулга хулга (а.айсан амьтны байн байн чихээ хулмайлгах байдал б.(шилжсэн утга) гэм хийсэндээ эмээн хүний царайг сэм ажиглах байдал), хулга халга хийх (хүн, амьтны бултаж зайлсхийх байдал гаргах).
хүүе [аялга үг] яаруу дуудах, хориглоход хэрэглэх аялга хүүе яадаг билээ (ярианы үг, хэллэг)
хүүш [аялга үг] айж цочих, сандрах зэрэгт хэлэх аялга бусдыг дуудан анхааруулахад
хээ [аялга үг] үл тоомсорлох, даажигнан тохуурхахад хэлэх аялга хээ хээ, яадаг билээ. (ярианы үг, хэллэг) хээ цэс (голох, чамлах, харамсахад хэлэх аялга) хачирхан гайхахад хэлэх аялга
цөөг [аялга үг] дургүйцэх, үл зөвшөөрөх утга илэрхийлэх (аялга үг)
чаа [аялга үг] хонь ямааг зандрах, хариулахад хэлэх аялга чаа чаа (ямааг хариулахад хэлэх аялга), хүүе чаа гэм (ямаа хариулахдаа зандчин хэлэх аялга).
чааваас [аялга үг] тэсч ядах, байж ядахад хэлэх халаглах, гаслах үг чааваас даа (байж ядан хэлсэн аялга үг), чааваас, даан ч яав даа (арай ч дээ), халаг чааваас (харамсан халаглах аясыг илэрхийлэх үг).
чөх [аялга үг] морь малыг давиран явуулахад хэлэх аялга үг.
чүү [аялга үг] мал адгуусыг босгох, хөөх, туухад хэлэх аялга чүү гэж морио давирав. (ярианы үг, хэллэг)
эвий [аялга үг] хүнийг хайрлан энхрийлэх, бага хүүхдийг хөөрөгшөөн хайрлахад хэлэх аялга эвий зайлуул (хүн, амьтныг өрөвдөн хайрлах аялга), эвий хөөрхий (бага хүүхэд, амьтны зулзагыг өхөөрдөн энхрийлэх аялга).

Нээлттэй мэдээллийн сан www.opendatalab.mn цахим хуудсыг ашиглах, мэдээлэл хайх, түгээх хэн бүхэн доорх нөхцөлийг хүлээн зөвшөөрсний үндсэн дээр үйлчилгээ авах эрхтэй.

  1. Хуульд зааснаар төрийн болон орон нутгийн өмчийн хуулийн этгээд, бусад нийтийн эрх зүйн хуулийн этгээдээс олон нийтэд нээлттэй байршуулсан мэдээллийг иргэд, олон нийт үнэн зөв гэж үзэх эрхтэй. Иймд тухайн мэдээллийг мэдээллийн сан, түүнийг хариуцагч Бодлогод залуусын хяналт ТББ болон системийн ашиглалтыг хариуцсан аливаа хувь хүний байр суурь гэж үзэхгүй ба анхдагч эх сурвалжаас хүлээн авсан мэдээллийн үнэн зөв эсэх, тухай мэдээллийн талаар аливаа хууль эрх зүйн маргаан байгаа эсэхэд мэдээллийн сан хариуцлага хүлээхгүй.
  2. Мэдээллийн сан нь техникийн нөхцөл, боломжоос шалтгаалан тодорхой цаг хугацааны давтамжтайгаар албан ёсны эх сурвалжуудаас мэдээллийг татан авч, тухайн цаг үед үнэн зөвд тооцогдож байсан мэдээллийн түүх үүсгэдэг. Иргэд, олон нийт мэдээллийн санг хэзээ ашиглаж байгаагаас үл хамааран мэдээллийн түүхтэй танилцах эрхтэй тул тус мэдээлэл хуучирсан, эсхүл анхдагч мэдээллийн эх сурвалжаас устгасан, нэвтрэх боломжгүй болсон гэх үндэслэлээр тус мэдээллийн сангаас хасахгүй болно.
  3. Мэдээллийн санг ашиглан мэдээ, сурвалжилга бэлтгэх болон олон нийтэд түгээх бүхий л этгээд мэдээллийн санд хадгалагдаж буй өнгөрсөн үеийн болон одоогийн мэдээллийн үнэн зөв, хүчинтэй эсэхийг зөвхөн анхдагч эх сурвалж болон түүнийг хариуцагч төрийн эрх бүхий байгууллагаас нягталж шалгах үүрэгтэй.
  4. Энэ үйлчилгээний нөхцөлийн 3-т заасан үүргээ хэрэгжүүлээгүйтэй холбоотойгоор бий болох аливаа эрсдэл, хариуцлагыг зөвхөн тухайн этгээд хариуцах бөгөөд мэдээллийн систем болон түүнд холбогдох этгээдийг аливаа учрах нэхэмжлэл, хариуцлагаас чөлөөлнө.
  5. Тус мэдээллийн сангийн зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан бөгөөд мэдээллийн сангаас боловсруулж хүргэсэн мэдээллийг олон нийтэд дурдах тохиолдолд эх сурвалжийг заах нь оюуны өмчийн эрхийн зөрчил үүсгэхгүй байх үндэслэл болно.